السيد الطباطبائي

169

مجموعه رسائل ( فارسى )

كائنات است و همان‌طور كه در بالا اشاره شد ، داروين مبتكر اين تشخيص نيست و ما هم عقيده خود را با نظريه او تحكيم نكرده‌ايم . به نظر ما ملهم اصل پيوستگى مخلوقات و آفرينش تدريجى و تكاملى موجودات ، قرآن در اعلا درجات است كه اين مقصود را به بيان گوناگون ذكر فرموده و در هر بيان رازى از اين حقيقت را نمايان ساخته است . در مطالعه قرآن درباره خلقت موجودات دو اصل كلى را دريافت مىكنيم : يكى ، پيوستگى تمام سلسله موجودات است كه هر خلقتى در زمينه موجود قبل آفريده شده و تحت تأثير ربوبيت عظمى راه تكامل جسمى و سپس روحى را پيموده است . علوم تجربى امروز هم كه با توسعه فراوان ، حقايق بسيارى از خواص طبيعى مخلوقات را مكشوف ساخته ، جز در تأييد همين اصل اصيل و الهام‌بخش قرآن نمىباشد و نتايجى كه از مطالعات علوم زيستى حاصل شده ، جز بر قبول « پيوستگى نسلى » همه جانداران و وجود قوانين كلى و عمومى در ساختمان جسمى آن‌ها تكيه و قرار ندارد . اصل دوم ، برگزيدگى آدم از ميان انسان‌هاست كه بنا به ناموس ربوبى دستگاه آفرينش ، آدم داراى استعداد دريافت تعليمات خاص الهى گرديد و از اين راه و به وسيله او نيروى تشخيص و اختيار و عواطف نيز ضميمه و پيوند بر پيكر بشر غير مشخص آن زمان شد . ايجاد فكر و آزادى كه ناشى از همان علم مكتسب از پروردگار است ، موجب تفوق آدم و آدميان نسبت به ساير موجودات و امكان ادامه و توسعه زندگى آنان به روى زمين گرديد و از طرف ديگر ازدياد مشكلات كه با توسعه محيط زندگى بروز مىكند باعث پرورش فكر و توسعه علم تكامل معنوى اولاد آدم شد ، تكاملى كه آخر آن و اصل شدن به علم مطلق ، يعنى همان علمى كه آدم را سرپيچى از امر پروردگار